Bogurodzica

Bogurodzica jest pieśnią. Najstarszy rękopis jej tekstu zawiera też nuty. Wiadomo powszechnie, że śpiewano tę pieśń pod Grunwaldem  i dlatego określa się ją niekiedy mianem pierwszego polskiego hymnu narodowego. Wykonywano ją przed wielkimi bitwami i podczas uroczystości koronacji. Już Jan Długosz (1415-1480), najwybitniejszy dziejopis polskiego średniowiecza, autor słynnych Roczników Królestwa Polskiego, nazwał ją pieśnią ojczystą (łac. carmen patrium).

O czym właściwie jest Bogurodzi­ca? Niestety, niełatwo to rozstrzy­gnąć. Bogurodzica to dzieło bardzo skomplikowane i wieloznaczne. Przy jego lekturze należy najpierw przebić się przez archaiczny język, pełen wyrazów i konstrukcji niezro­zumiałych już dla XV-wiecznych ko­pistów, a pochodzących np. z języ­ka prasłowiańskiego. Przechodząc do porządku dziennego nad bezu­stannymi sporami uczonych, moż­na „przetłumaczyć" ten tekst na współczesną polszczyznę :


Bogurodzica
Tekst średniowieczny

Bogurodzica dziewica,
Bogiem sławiena Maryja,
U twego Syna Gospodzina
matko zwolena, Maryja!
Zyszczy nam, spuści nam.
Kyrieleison
Twego dzieła Krzciciela,
Bożycze,
Usłysz glosy, napełń myśli
człowiecze.
Słysz modlitwę, jąż nosimy,
A dać raczy, jegoż prosimy,
A na świecie zbożny pobyt
Po żywocie rajski przebyt.
Kyrieleison.

Tekst współczesny

Matko Boga, dziewico,
Przez Boga uwielbiona Maryjo,
Twego Syna i Pana,
Matko wybrana, Maryjo,
Pozyskaj nam, ześlij nam,
Kyrie eleison.
(po grecku: Panie, zmiłuj się.)
Ze względu na Twego Chrzciciela
Wysłuchaj głosów, spełnij
Pragnienia ludzkie.

Słuchaj modlitwy, którą wznosimy
I racz nam dać, o co prosimy:
Na świecie pobożny pobyt,
Po życiu (na ziemi) życie wieczne
w raju.
Kyrie eleison.