Wizerunek śmierci Johan Huizinga.Nazwij zjawisko kulturowe, o którym jest mowa w tekście.

Pages in this section

1.Nazwij zjawisko kulturowe, o którym jest mowa w tekście.

W tekście jest mowa o kaznodziejstwie ludowym.

2. Wypisz z tekstu słownictwo związane z muzyką. W jakim celu zostało ono użyte ? Jakie cechy omawianego zjawiska zostały w ten sposób podkreślone ?

Słownictwo związane z muzyką :

- rozbrzmiewanie słów : memento mori,

- fuga – utwór muzyczny oparty na powtarzaniu tego samego tematu przez różne głosy,

-  melodia niewyśpiewaną – niekończący się motyw pojawiający się w sztuce średniowiecza,

Słownictwo muzyczne zostało wykorzystane, aby podkreślić,  jakie wartości ceniono najbardziej w średniowieczu. W XV wieku słowa – memento mori ( pamiętaj o śmierci ) było najważniejsze i przenikały wszystkie obszary życia. Przypominanie o śmierci było charakterystyczne na pobożnych średniowiecznych traktatów, a później rozwinęło się kaznodziejstwo ludowe  dzięki zakonom żebraczym. Wtedy  pododobnie jak fuga te słowa rozbrzmiewały wszędzie i kazały ludziom bać się śmierci. Przypominano o przemijaniu, rozkładzie całej piękności ludzkiej, a także śmierci, która porywa ludzie ze sobą każdego wieku i stanu.

3. Wynotuj w punktach najważniejsze motywy tworzące średniowieczny wizerunek śmierci. Wzbogać swoją notatkę o konkretne przykłady zaczerpnięte z tekstu całego rozdziału.

I. Śmierć jest wpisana w życie każdego człowieka, powinien on pamiętać o śmierci ( memento mori ).

II. Motyw przejmujący groza przedstawienia rozkładu całej piękności ludzkiej.

III.Motyw tańca śmierci : śmierć porywa ludzi każdego wieku i stanu.

IV. Motyw pytania : gdzie podzieli się ci wszyscy, którzy niegdyś napełniali świat swym przepychem ?

4. Podaj przykład współczesnego dzieła, w którym motyw śmierci odgrywa kluczową rolę. Wypisz luźne skojarzenia, które ci się nasunęły pod wpływem tego dzieła ( np. nieśmiertelność – nicość – lęk  – wyzwolenie ).

Obraz współczesnego malarza Zdzisława Beksińskiego ,, Pełzająca śmierć ” przeraża upersonifikowaną śmiercią tak różną od średniowiecznej wizji śmierci w postaci kobiety z kosą. Śmierć na obrazie artysty jest mroczną wizja tego co nieuniknione w życiu każdego człowieka, jednak  taką wizję śmierci można odnieść do wojny, apokalipsy czy katastrofy.  W obrazie dominują zimne, brązowo -czarne barwy, postać śmierci przypomina olbrzymiego pająka z ludzką głową. Jednak zamiast twarzy widać bandaż z plamą czerwonej krwi. Takie przedstawienie śmierci wiąże się też przesłaniem o cierpieniu jakie niesie. W tel widać zgliszcza miasta, śmierć jako jedyna ocalała w katastrofie, jest nieuchronna, niezniszczalna, niesie ze sobą ból  i cierpienie. Przybrana postać budzi odrazę, ale też strach. Wizja Beksińskiego przeraża, wiąże się prawdopodobnie z przeżyciami osobistymi autora, którego żona zmarła na raka, a syn popełnił samobójstwo. Śmierć na obrazie artysty nie kojarzy się z poczuciem ulgi, wyzwolenie z trudów życia i odpoczynkiem po śmierci. Przeciwnie pojawia się nagle, przeraża, niszczy wszystko co spotka na swojej drodze, pozostawia tylko pustkę, cierpienie i nicość.