Biografia Henryka Sienkiewicza

    Henryk Sienkiewicz – jeden ze współtwórców polskiej mitologii narodowej – urodził się w Woli Okrzejskiej koło Łukowa 5 maja 1846 roku. Studia w Szkole Głównej rozpoczął na wydziale prawa, potem medycyny, w końcu – na filologicznym. Już wówczas pisywał i w roku 1869 opublikował w „Przeglądzie Tygodniowym" swój pierwszy tekst: recenzję teatralną, a w „Tygodniku Powszechnym" – artykuł o Sępie-Szarzyńskim. W roku 1871 porzucił studia dla pracy dziennikarskiej. Rok później jego pierwsza powieść Na marne zaczęła ukazywać się w „Wieńcu", a w „Przeglądzie Tygodniowym" (pod pseudonimem Litwos) pojawiły się Humoreski z teki Worszyłły. W lutym 1876 roku Sienkiewicz wyjechał do Stanów Zjednoczonych jako korespondent „Gazety Polskiej", w której ukazywały się jego Listy z podróży. Efektem tej wyprawy były ponadto: Szkice węglem, Orso, Przez stepy, Za chlebem, Janko Muzykant, Jamioł. Latarnik. Pisarz był wówczas pod wyraźnym wpływem pozytywizmu, jego utwory mają charakter programowy i tendencyjny (publikował także, świadczące o znajomości współczesnych zjawisk artystycznych, recenzje). W roku 1881 ożenił się z Marią Szetkiewiczówną. W tym czasie zerwał z obozem „młodych", pozwalając ujawnić się swym zaintereso¬waniom historią oraz dziełami romantyków. Wykorzystanie tej tematyki rozpoczęło opowiadanie Niewola tatarska (1880), którego akcja toczy się w XVII wieku. W roku 1882 pisarz objął redakcję konserwatywnego „Słowa". Odpowiedzią na przeżywany wówczas przez Sienkiewicza (i przez epokę) kryzys światopoglądowy było nowe, wielkie przedsięwzięcie – powieść historyczna. Po dwóch latach gromadzenia materiałów zaczęła się ona ukazywać (od maja 1883) w warszawskim „Słowie" i krakowskim „Czasie" pod tytułem Ogniem i mieczem. Powodzenie u czytelników skłoniło Sienkiewicza do podjęcia pracy nad drugą częścią powieści – Potopem. Powstawał on w trudnych warunkach, pisarz przebywał w kolejnych uzdrowiskach z chorą na gruźlicę żoną, która zmarła w roku 1885 (dalsze odcinki utworu powstawały we Włoszech, Niemczech, Austrii, Francji, Warszawie i Zakopanem, drukowano je w „Słowie", „Czasie" i „Dzienniku Poznańskim" od października 1884 do sierpnia 1886 roku). W maju roku 1888 Sienkiewicz zakończył pracę nad Panem Wołodyjowskim – ostatnią częścią cyklu – Trylogii. Prócz powieści o tematyce współczesnej (Bez dogmatu – 1890. Rodzina Połanieckich – 1894. Wiry – 1909, W pustyni i w puszczy – 1911 .Legiony- 1914) Sienkiewicz stworzył jeszcze dwie powieści historyczne: Quo vadis? (1896) i Krzyżaków (1900). W roku 1900 z okazji swego jubileuszu literackiego otrzymał w darze od narodu Oblęgorek – majątek ziemski w Kieleckiem. Cale życie upłynęło mu na pracy i podróżach po Europie, Ameryce i Afryce. Angażował się także w walkę przeciw antypolskiej polityce zaborców oraz w działalność społeczną.  10 grudnia 1905 roku otrzymał Nagrodę Nobla. Po wybuchu wojny pisarz wyjechał do Szwajcarii (zorganizował tam Generalny Komitet Pomocy Ofiarom Wojny w Polsce). Zmarł 15 listopada 1916 roku. W roku 1924 jego prochy zostały sprowadzone do Warszawy, gdzie spoczywają w katedrze Św. Jana. „Czytam Sienkiewicza. Dręcząca lektura. Mówimy: to dosyć kiepskie, i czytamy dalej. Powiadamy: ależ to taniocha – i nie możemy się oderwać. Wykrzykuje¬my: nieznośna opera! 1 czytamy w dalszym ciągu, urzeczeni.Potężny geniusz! – i nigdy chyba nie było tak pierwszorzędnego pisarza drugorzędnego.[…] literaturę Sienkiewicza można by zdefiniować jako zlekceważenie wartości absolutnych w imię życia i jako propozycję »życia ułatwionego«”. [W. Gombrowicz]