Streszczenie krótkie – Potop

Tom  I

Zimą 1655 r. Andrzej Kmicic przybywa do Wodoktów na Żmudzi – do przeznaczonej mu na żonę panny Aleksandry Billewiczówny. Hulaszcze życie jego oficerów staje się przyczyną konfliktu ze szlachtą laudańską. Kompani Kmicica giną w bijatyce z Butrymami. Ten mści się najeżdżając ich wieś – Wołmontowicze. Oleńka ukrywa go przed pościgiem, ale potem wypędza. Kmicic porywa ją do Lubicza, osaczającej go szlachcie grozi, że wysadzi budynki. Wołodyjowski rani go w pojedynku. Przekazuje jednak Kmicicowi list zapowiedni (upoważniający do zbierania wojska i ocalający przed sądem) od hetmana wielkiego – Janusza Radziwiłła. 21 lipca armia szwedzka wkracza do Polski. Pod Ujściem, gdzie zebrało się pospolite ruszenie, wojewodowie (Opaliński i Grudziński) poddają Szwecji Wielkopolskę. W Kiejdanach Radziwiłł każe Kmicicowi zaprzysiąc sobie wierność. Wieczorem, podczas uczty książę ogłasza poddanie się królowi szwedzkiemu. Sprzeciwiający się temu pułkownicy zostają uwięzieni, Oleńka uznaje Kmicica za zdrajcę (a już byli bliscy pogodzenia się). Radziwiłł przekonuje go, że pragnie dobra ojczyzny. Wołodyjowski, Zagłoba, Skrzetuscy, Mirski, Stankiewicz i Oskierko – wierni królowi pułkownicy – zostają wysłani do Birż. Zagłoba podstępem uwalnia się (wmawia eskortującemu ich Rochowi Kowalskiemu, że jest jego krewniakiem) i przybywa z odsieczą. Kmicic, złapany przez kompanię Wołodyjowskiego, ma zostać rozstrzelany, ratuje go znaleziony przez Zagłobę list księcia, świadczący o tym, że uratował życie pułkownikom. Radziwiłł zabiera Oleńkę i jej stryja do Kiejdan, gdzie podczas uczty odczytuje listy o zajęciu Warszawy przez Szwedów i wycofaniu się opuszczonego Jana Kazimierza do Krakowa. Kmicic wyrusza z poselstwem do Bogusława Radziwiłła, króla szwedzkiego i marszałka Lubomirskiego. Żegna się z Oleńką – wybaczają sobie, ale ciągle dzieli ich różnica w rozumieniu dobra ojczyzny. W Pilwiszkach Kmicic spotyka księcia Bogusława, od którego dowiaduje się o prawdziwych zamiarach Radziwiłłów („ciągną" oni „sukno" Rzeczypospolitej na własny „płaszcz"). W porywie zemsty uprowadza księcia, ale ten, strzeliwszy Kmicicowi w twarz, ucieka.

Tom II   

W zaszytej w lasach chacie Kmicic leczy się u swoich dawnych żołnierzy – Kiemliczów. Nazwawszy się Babiniczem dociera do Prus. Przesyła Wołodyjowskiemu list ostrzegający przed atakiem Radziwiłła. Wojska polskie zbierają się pod Bialymstokiem, gdzie, w oczekiwaniu na przybycie wojewody witebskiego Sapiehy, wybierają na regimentarza Zagłobę. W Kiejdanach Bogusław Radziwiłł zaleca się do Oleńki (przedstawia się jako patriota, mówi, że Kmicic ofiarował się porwać Jana Kazimierza). Z podsłuchanej rozmowy Kmicic dowiaduje się o zamiarze zajęcia Jasnej Góry przez Szwedów, udaje się więc do Częstochowy z ostrzeżeniem. Przeor Kordecki przekonuje zebraną szlachtę o konieczności obrony, przepowiada zwycięstwo. Zaczyna się oblężenie klasztoru i jego bohaterska obrona, której towarzyszą modlitwy i procesje. Kmicic wysadza największą, zagrażającą murom kolubrynę i dostaje się do niewoli. Zostaje oddany zdrajcy – Kuklinowskiemu, który go torturuje, ocalenie przychodzi ze strony Kiemliczów. Szwedzi wycofują się. Kmicic przybywa na Śląsk (do Głogowej) do króla. Dowiaduje się o oszczerstwie księcia Bogusława. Broniąc Jana Kazimierza w drodze powrotnej do kraju, zostaje ciężko ranny w potyczce z oddziałem Szwedów. W Łubowi i spowiada się ze swego życia królowi, który mu wybacza i daje list zapowiedni na nazwisko Babinicza. Jan Kazimierz udaje się do Lwowa, gdzie składa śluby, oddając Polskę pod opiekę Matki Boskiej i obiecując poprawę doli poddanych. Cały kraj powstaje przeciw Szwedom. Opuszczony Radziwiłł umiera w momencie zdobycia tykocińskiego zamku przez oblegającego go Sapiehę. Kmicic spotyka we Lwowie Wołodyjowskiego, godzi się z nim, dowiaduje się także o wywiezieniu Oleńki do Taurogów. Otrzymuje od króla dowództwo ordy tatarskiej. Kmicic wysyła do Taurogów wachmistrza Sorokę, a sam udaje się do Sapiehy. Dowiedziawszy się o schwytaniu Soroki przez Bogusława postanawia uratować swojego żołnierza. Książę każe nabić wachmistrza na pal, Kmicic buntuje jednak wojsko, ocala Sorokę i ucieka do Sapiehy. Podczas bitwy pod Janowem Radziwiłł ponownie rani Kmicica i ucieka.

Pages: 1 2

Comments are closed.