Pan Tadeusz streszczenie krótkie

    Akcja poematu rozgrywa się na Litwie w okolicach Nowogródka, między piątkowym a wtorkowym popołudniem (ks. I-X) późnym latem 1811 roku i w ciągu jednego dnia wiosną roku 1812 (ks. XI-XII).

    Jej zrąb stanowią trzy równolegle rozwijające się wątki: miłosny, którego bohaterem jest tytułowy Tadeusz ; patriotyczny z centralną postacią księdza Robaka oraz wątek sporu o zamek. Tadeusz wraca do stryja, do Soplicowa, po ukończeniu szkoły (po około 10 latach nieobecności). Zakochuje się w pierwszej napotkanej, ujrzanej we własnym pokoju, dziewczynie – Zosi. Tego samego dnia podczas wieczerzy w zamku poznaje Telimenę, którą myli z przelotnie widzianą Zosią i z którą wdaje się w romans. W sobotę zaś odbywa się polowanie na szaraka (rozpoczyna się spór o charty, Kusego i Sokoła), grzybobranie i obiad, podczas którego Hrabia, usłyszawszy wcześniej z ust Gerwazego historię zamku (tragiczna śmierć Stolnika, zdrada Jacka Soplicy), postanawia walczyć o swoje dziedzictwo.

    Księdza Robaka poznajemy dopiero w niedzielę, kiedy bernardyn agituje w karczmie, by wywołać powstanie. Mieszkańcy Soplicowa uczestniczą tymczasem w polowaniu na niedźwiedzia, który o mały włos nie zabija Tadeusza i Hrabiego. Młodzieńców ratuje strzał Robaka. W domu po raz pierwszy Zosia wychodzi do gości i Tadeusz może poznać swoją miłosną omyłkę. Podczas obiadu w zamku zaostrza się niechęć pomiędzy Hrabią a Soplicami, wybucha bijatyka. Gerwazy postanawia zorganizować zajazd i w poniedziałek niweczy patriotyczne plany bernardyna, kierując zręcznymi zabiegami krasomówczymi powstańczy zapał Dobrzyńskich przeciwko Soplicom. Tadeusz pragnie uciec przed zaborczą Telimeną, czuje się niegodny Zosi, myśli o przeprawieniu się za granicę i o walce za ojczyznę.Nocą Hrabia najeżdża Soplicowo, by później, wobec spotkania z wojskiem rosyjskim, wraz z Dobrzyńskimi walczyć zgodnie u boku Sopliców przeciwko Moskalom. Z ust rannego w potyczce bernardyna (osłonił własnym ciałem Hrabiego) dowiadujemy się, że jest on Jackiem Soplicą, ojcem Tadeusza i bratem Sędziego; szlachcicem, któremu Stolnik odmówił ręki ukochanej Ewy i z którego ręki poniósł śmierć. Aby odpokutować winę, Jacek walczył o wolność ojczyzny, brał udział w kampanii napoleońskiej, był emisariuszem, przyjął imię Robaka i został mnichem.

    Uczestnicy bitwy z Rosjanami muszą uchodzić z Litwy, wyruszają do legionów. Zosia żegna Tadeusza z czułością. Hrabia zwraca swoje uczucia ku Telimenie. Burza zmywa ślady walki. W 1812 r., wraz z wojskami Napoleona zmierzającymi do Moskwy, Tadeusz, Hrabia i inni wracają do Soplicowa. Odbywają się uroczyste zaręczyny (Tadeusza i Zosi, Asesora i Tekli Hreczeszanki oraz Telimeny i Rejenta), wśród gości obecni są między innymi generał Dąbrowski i generał Kniaziewicz. Świętując przybycie polskiego wojska, zebrani słuchają koncertu Jankiela i tańczą poloneza.