Zadaniem inteligencji jest poprawiać świat czy dopasowywać się do niego ? Rozważ problem i uzasadnij swoje stanowisko odwołując się do podanych fragmentów Ludzi bezdomnych Stefana Żeromskiego i innych tekstów kultury.

 Zadaniem inteligencji jest poprawiać świat czy dopasowywać się do niego ? Rozważ problem i uzasadnij swoje stanowisko odwołując się do podanych fragmentów Ludzi bezdomnych Stefana Żeromskiego i innych tekstów kultury.

Pozytywiści w ramach swojego programu nadają inteligencji ważną role, ich działania mają służyć społeczeństwu. W hasło pracy u podstaw wpisane są działania, w których inteligencja ma zadanie pomóc w szerzeniu edukacji, więc zdecydowanie ma naprawiać świat.  Takie hasła propaguje Stefan Żeromski w powieści Ludzie bezdomni.

Główny bohater powieści Tomasz Judym wyposażony w dyplom lekarski staje się ucieleśnieniem marzeń pozytywistów, który próbuje urzeczywistnić najważniejsze hasło pozytywistów, czyli niesienie oświaty wśród ludu. Pojawia się w rodzinnym mieście i podejmuje energicznie   i z uporem próbę realizacji dalszego ciągu realizacji tego pozytywistycznego programu. Pragnie — zgodnie ze swym fachowym przygotowaniem — leczyć, ale także zapobiegać chorobom oraz podnosić poziom higieny w dzielnicach najbardziej tego potrzebujących. Nie zamierza działać ,,w pojedynkę". Przeciwnie – usiłuje przekonać lekarzy warszawskich do swoich planów. Przedstawiwszy rozpaczliwy stan warunków zdrowotny klasy robotniczej oraz namalowawszy rolę lekarzy w duchu pozytywistycznym, wykłada następnie całkiem realny plan zwalczania zła.

Dr Judym mówi m. in., że trzeba żądać aby kwestia warunków higienicznych stała się sprawą pracodawców. W trakcie dyskusji (bo części referatu, w którym były projekty zmian, nie pozwolono właściwie odczytać na zebraniu) mówi on, że lekarze mogliby przyczynić się do załatwienia sprawy, „żądając otwarcia łaźni przez tego, w czyim interesie potem i brudem okryli ludzie". Następnie atakowany przez rozmówców precyzuje projekt: „Zmówmy się między sobą, naradźmy, wydajmy uchwałę i walczmy" . Program, który formułuje w ten sposób dr Judym, że zostaje z oburzeniem odrzucony. A przecież nie jest on wcale tak naiwny, ani tak utopijny, jak się to często w interpretacji części przedstawia. Przekracza on tylko ramy działania dobrowolnego, opartego na ofiarności posiadaczy. Odwołuje się do żądań, walki, wymuszania, wydawania uchwał. Słowem do rewolucyjnych form działania.  Pomysł Judyma nie był więc utopijny, był rewolucyjny.

Po przegranej na zebraniu u dr. Czernisza Judym, nie był załamany, mówi do dr. Chmielnickiego: „gdyby mi było przeżyć na tym świecie pięćdziesiąt lat jeszcze, ujrzałbym wszystko to, o czym dziś mówiłem, jako fakty zrealizowane''.  Mieszczańska elita odrzuciła je. Można zapytać: dlaczego dr Judym nie przedstawił ich innemu gremium? Najpoważniejszy z dyskutantów, dr Kalecki. słusznie zwracał uwagę, to „kwestia społeczna", tyle że uważał, iż jako nie powinna być przedmiotem zainteresowania lekarzy. Starał się on też sprowadzić sposób myślenia dr. Judyma i całą do kwestii filantropii, a więc dobrowolnych składek, ofiar itp. zabiegów klasy posiadającej, zabiegów zgodnych z dotychczasowym myśleniem w tej mierze, w tym pozytywistycznych rzeczników powolnej ewolucyjnej „pracy u podstaw". Dr Judym z kolei ten sposób rozumowania i te metody zdecydowanie odrzuca, nie wierzy w ich skuteczność.

Przypomnieć tu trzeba, że ten typ działalności oceniła krytycznie także Joasia, w której dzienniku znalazła się taka ocena Siłaczki i samej siebie sprzed niewielu lat: „Utwierdzały mię w tych rojeniach listy Staszki Bozowskiej pisane z zapadłej dziury, dokąd pojechała. Te listy było to nic więcej tylko wzniosłe nieprawdy, obcowanie dusz łatwowiernych. Dziś już Staszka umarła" (rozdz. Zwierzenia). Sam bohater — dr Judym — w czasie trwania dyskusji zdecydowanie oświadcza: „Fundowanie kąpieli dla ludu przez osoby postronne, przez filantropów, uważam za dążność chybioną…"

Wykpiony, z ciężkim sercem rozpoczyna praktykę, która w tych warunkach kończy się klęską. Świat lekarski odrzrucił niewczesnego reformatora. A rozdziałowi, w którym usiłował on przekonać lekarzy o konieczności wspólnego działania w celu zmiany warunków życia, dał pisarz ironiczny tytuł zapożyczony z wypowiedzi dr. Chmielnickiego — Mrzonki.

Problem sytuacji robotników wieloprzemysłowych poruszał już Żeromski w innych  utworach Siłaczka czy Doktor Piotr. Ale w Ludziach bezdomnych temat został potraktowany szerzej niż w wymienionych „uwerturach". Ludzie bezdomni to już nie dzieje jednego, próbującego zmieniać świat inteligenta , ale pano­rama współczesności polskiej na przełomie XIX i XX wieku. Bohater powieści Bolesława Prusa ,, Lalka ’’ poświęcił się idei pracy u podstaw oraz pracy organicznej. Wokulski próbuje działać na polu filantropijnym, widzi, dostrzega potrzebę zmian w Warszawie i w Polsce, aby ludziom lepiej się żyło. Pomaga furmanowi Wysockiemu, oddaje prostytutkę Marię do magdalenek, zakłada spółkę handlową. Zdaje sobie jednak sprawę, że jego działania nie będą miały znacznego wpływu na sytuację ludu, robotników w ówczesnym społeczeństwie.

W wielu utworach Orzeszkowej, Konopnickiej, można zauważyć idee pozytywistyczne, która zawarły się  znanej formule: „Pójdź dziecię, ja cię uczyć każę". Żeromski od takiego pozytywistycznego ujęcia bohatera nie uciekał, widać taki typ bohatera w w Siłaczce, która „szła w lud", aby nieść oświatę, jego bohaterowie usiłowali oświecać, nauczać, leczyć, słowem, realizować pozytywistyczne idee ,, pracy u podstaw". Jednak autor Siłaczki wychodząc z tak sformułowanych założeń, kompromitował te idee, wykazał ich nieskuteczność. Siłaczka — szlachetna idealistka umiera niewiele zdziaławszy, jej ideowy kolega, dr Obarecki, zamienia się w krótkim czasie w filistra, w tym  znaczeniu jaki temu terminowi dawał Brzozowski, który pisał, że filister to pasożyt żyjący z cudzej pracy.

Judym przegrywa próbując jak przedstawiciel inteligencji poprawiać świat.Ale dzięki takim inteligentom, jak doktor Judym świat miał szansę zmienić sytuację najuboższych na lepszą dającą im nadzieję dostatniego i godnego życia.

Optimization WordPress Plugins & Solutions by W3 EDGE