Kronika polska

            Kronika polska reprezentuje bardzo popularny w pełnym średniowieczu (XII-XIII w.) gatunek literacki res gestae (czyt. res geste), co można prze­łożyć jako „(wielkie) czyny, dzieła". Gatunek ten wywodzi się z epiki bar­barzyńskiej, starożytnej biografii i żywotów świętych. Z biografii przejęto schemat kompozycyjny: dzieło miało się składać z podziwu godnych czy­nów i powiedzeń. Układano je w określonym porządku, który miał pod­kreślić wielkość bohatera. Na postać gatunku wpłynęła też hagiografia (tzn. żywoty świętych). Zarówno święci, jak i bohaterowie res gestae byli wybrańcami Boga. Objawiało się to poprzez cudowne znaki i zapowiedzi, towarzyszące im od samych narodzin.

    Opis dziejów w Kronice polskiej

    Gerry Weber 300x250

           Pierwszą księgę Kroniki otwiera list do biskupów-współpracowników pisa­rza oraz „skrót” – wierszowana opo­wieść o pielgrzymce Władysława Her­mana do sanktuarium św. Idziego w Prowansji (płd. Francja). Tam wy­proszony został od Boga – za wsta­wiennictwem świętego – Bolesław Krzywousty, właściwy bohater kroniki. Opis dziejów władców z linii piastow­skiej poprzedzony został tzw. chorografią, czyli opisem ziem polskich. Następnie pisarz opowiada o przod­kach Bolesława Chrobrego, władcy, któremu poświęca wiele miejsca. Po barwnym opisie śmierci wielkiego kró­la śledzimy dzieje jego potomków aż do Bolesława Szczodrego-Śmiałego, przy którym Gall znów zatrzymuje się dłużej. Księgę zamyka wspomniana już pielgrzymka Władysława Herma­na, jest ona swego rodzaju klamrą, spinającą pierwszą część dzieła. Część drugą wypełnia dzieciństwo i wczesna młodość księcia północy – Bolesława Krzywoustego; trzecia mó­wi o jego późniejszych czynach. Dru­gą i trzecią księgę również otwierają listy do biskupów oraz wierszowane „skróty”.

    Kronika polska jako panegerik

           Bezustanne wychwalanie Krzywo­ustego na kartach Kroniki dowodzi, że jest ona panegirykiem – dziełem po­chwalnym, napisanym ku czci księcia Bolesława. Gall stawia go na równi z Bolesławami przeszłości: Śmiałym, a zwłaszcza Chrobrym, którego kreuje na monarchę idealnego, wzorzec god­ny naśladowania (wpływ średniowiecz­nej parenezy), nieustraszonego po­gromcę Rusinów, Węgrów, Czechów, niezłomnego w wierze chrześcijańskiej opiekuna św. Wojciecha i Kościoła pol­skiego. Przemilczając pewne niechlub­ne dla Krzywoustego fakty, psujące ob­raz całości (szczególnie uwięzienie i oślepienie brata Zbigniewa), pisarz nigdy nie zniża się jednak do kłamstw.

    Taifun Mobile 250x250

    Dodaj komentarz

    Twój adres email nie zostanie opublikowany.