Sztuka Greków i Rzymian


    Sztuka Greków i Rzymian

             Greccy artyści jako pierwsi uczynili człowieka i jego sprawy  w centrum swoich zainteresowań. Rzymianie chociaż mniej oryginalni rozwinęli  schedę po Grekach i sprawili, że sztuka starożytnej Grecji i Rzymu stanowi do dziś jeden z filarów kultury.

    Największy wpływ na Greków miała sztuka osiadłej na Krecie cywilizacji minojskiej. Jej ozdobne freski garncarstwo i wyroby z metalu były naśladowane przez artystów wywo­dzących sie z mniej  rozwiniętych mówiących po grecku ludów, które osiedliły  się na Półwyspie Bałkańskim w XX wieku przed naszą erą. Obec­nie kulturę tę określa się mianem kultury mykeńskiej od miasta w południowej Grecji – Myken. To właśnie w Mykenach powstały słynne złote maski pośmiertne, które nakładano na twarze zmarłych w wodzów i królów Zamieszkujący Mykeny Achajowie byli ludem bardziej wojowniczym niż Kreteńczycy, wkrótce też wykształcili swój własny styl, w którym do­minowały sceny walk umieszczane na złotych naczyniach i  inkrustowane na mieczach z brązu. Pozostały też po nich budowle, takie jak wielkie podziemne i naziemne grobowce budo­wane na planie koła, czy tez potężne cytadele do dziś widoczne na wzgórzach Myken i Tirynsu. Do budowy  Mykeńczycy wykorzystywali duże bloki skalne o nieregularnych kształtach, ściśle do siebie dopasowane.

    Uczłowieczanie sztuki
            Po upadku cywilizacji mykeńskiej w XlI wieku p. n. e. ustąpił okres zamętu i masowych mig­racji. Wyłonił się z mego nowy rodzaj społeczeń­stwa – tzw. miasto – państwo oraz ten rodzaj sztuki, który obecnie powszechne kojarzony jest ze sztu­ką starożytnej Grecji. Jej dostojny charakter związany był z religią Greków, która przedstawia­ła bogów i boginie jako obdarzonych nadprzy­rodzoną mocą lodzi. Dlatego też ówczesna sztuka koncentrowała się na postaci człowieka, nieza­leżnie od tego czy był to wizerunek uczłowieczo­nego boga, czy też podobnego bogu człowieka. Jako że malarstwo starożytnych Greków nie zachowało się do naszych czasów, najbardziej znaną dziedziną era czeskiej sztuki pozostała rzeź­ba. Największe i najznamienitsze  rzeźby pocho­dzą z VII wieku przed naszą erą, kiedy to nie­wątpliwy wpływ na grecka sztukę miały również kontakty z pobliskim Egiptem  . Pierwszy  okres greckiej rzeźby trwał mnie więcej   480 roku p. n. e. i nazywany jest obecnie okresem archaicz­nym. Charakterystyczne są dla niego rzeźby przedstawiające wyprostowane postaci nagich chłopców (kuros) i odzianych  dziewcząt (kore). Zarówno młodzieńcy jak i dziewczęta spoglądają na świat z goszczących na ustach szerokim uśmiechem, który obecnie wydaje nam się nieco dziwny, archaiczny właśnie. Według archeolo­gów ówcześni artyści najzwyczajniej nie potrafili oddać w kamieniu poważnego wyrazu twarzy.

     

    Bliżej życia
              W zadziwiająco krótkim czasie owe sztywne pozy zostały przez twórców ożywione. Artyści zrezygnowali z podobnych kolumnom postaci, które miały być oglądane jedynie z przodu. Tra­dycyjna, dość schematyczna rzeźba ustąpiła miej­sca bardziej realistycznej sztuce, w której położo­no większy nacisk na szczegóły, choćby takie, jak wyraźna rzeźba muskulatury czy misternie udrapowane suknie okrywające ciała dziewcząt. W latach 480 – 323 przed naszą erą mamy do czynienia z tak zwanym okresem klasycznym, który zwykle uważany jest za szczytowe osiąg­nięcie sztuki starożytnej Grecji. Rzeźba rozwijała się w niesłychanie szybkim tempie. Proste posągi stojących ludzi zastąpione zostały przez postaci  niejako zatrzymane w ruchu, w swoich naturalnych  pozach. Przykładem może być – Włócznik (Doroforos). czy Apollo stojący w świątyni Zeusa w Olimpii. Wydaje – w końcu udało się rzeźbiarzom uciec kształtów dyktowanych przez długie i stosunkowo wąskie bloki marmuru.

     Dalszy rozwój

            Przejście od wyprostowanych jak strzała posągów do postaci znajdujących się w się dziś zupełnie naturalne, było to jednak epokowe odkrycie w historii sztuk. Podobny postęp poczyniono w płaskorzeźbie i posążkach odlewanych z brązu.