Egzamin gimnazjalny język polski 2002

     EGZAMIN W TRZECIEJ KLASIE GIMNAZJUM
     Z ZAKRESU PRZEDMIOTÓW HUMANISTYCZNYCH
                                    Lądy archeologów

Tekst I
Orszak posuwa się jakby po gzymsie wykutym z boku skały, wreszcie zatrzymuje się na obszernym placu o kilkanaśœcie pięter nad dnem wąwozu. Tu znajdują się drzwi prowadzące do podziemnego grobu, który budował  sobie faraon przez trzydzieœci lat panowania. Grób ten to cały pałac z komnatami dla pana, rodziny i służby, z jadalnią, sypialnią  i łazienką, z kaplicami poœświęconymi różnym bogom, a nareszcie – ze studnią, gdzie na wieki spocznie mumia faraona. Przy blasku jaskrawych pochodni widać œ ściany wszystkich komnat pokryte modlitwami i obrazami, które odtwarzają wszystkie zajęcia i rozrywki zmarłego: polowania, budowę œ świątyń i kanałów, triumfalne przejazdy, uroczystośœci odprawiane na czeœść bogów, walki wojsk z nieprzyjaciółmi, pracę ludu… Nie doœść na tym: pokoje bowiem są zastawione sprzętami, naczyniami, wozami i bronią , kwiatami, mięsem, ciastem i winem, ale jeszcze znajduje się w nich mnóstwo posągów. Są to liczne wizerunki Ramzesa XII, jego kapłanów, ministrów, kobiet, żołnierzy i niewolników. Pan bowiem i na tamtym œwiecie nie może się obejœść bez kosztownych sprzętów, wykwintnego jadła i wiernej służby.
Bolesław Prus, Faraon, t. II, Warszawa 1963.
Odkrycie przez Cartera [brytyjskiego uczonego żyjącego w latach 1873-1939] niemal nienaruszonego grobu Tutenchamona stało się międzynarodową sensacją. Archeologia zyskała obfite Ÿźródło wiedzy o starożytnym Egipcie, a cudowne wyposażenie grobu oczarowało szeroką  publicznoœść. Carter tak opisywał moment wejśœcia do grobowca: Wsunąłem œświecę i zajrzałem do œśrodka, lord Carnarvon, lady Evelyn i Callender stali wokół mnie w trwożnym oczekiwaniu na to, co powiem. Z początku nic nie mogłem zobaczyć, ciepłe powietrze uchodz¹ce z wnêtrza komory spowodowało, ¿e płomieñ œwiecy migotał, lecz wkrótce w zasięgu mojego wzroku wyłoniły się z ciemnoœci szczegóły komnaty – dziwaczne zwierzęta, posągi i złoto – wszędzie blask złota. Przez chwilę, która musiała być wiecznośœcią dla tych, którzy stali obok mnie, zamarłem oniemiały z zachwytu.
  Thomas Hoving, Tutenchamon za kulisami odkrycia, Warszawa 1991.
Zadanie 1. (0 – 1)
Najodpowiedniejszym synonimem wyrazu faraon jest:
A. książę,
B. namiestnik,
C. minister,
D. król.
Zadanie 2. (0 – 1)
Grób faraona znajdował  się w miejscu:
A. wyklętym,
B. trudno dostępnym,
C. dobrze oznakowanym,
D. zakazanym.

Zadanie 3. (0 – 1)
W grobie faraona informacje o jego życiu były zawarte:
A. na œściennych malowidłach,
B. w papirusowych ksiêgach,
C. na rytualnych naczyniach,
D. w wyrzeŸźbionych wizerunkach.

Zadanie 4. (0 – 1)
Wyposażenie grobu faraona œświadczyło o:
A. dobrym zabezpieczeniu,
B. lęku Egipcjan przed œśmiercią,
C. ochronie pamiątek po zmarłym,
D. trosce o życie wieczne zmarłego.

Zadanie 5. (0 – 1)
We fragmencie Faraona B. Prusa dominują:
A. powtórzenia,
B. wyliczenia,
C. apostrofy,
D. pytania retoryczne.

Zadanie 6. (0 – 1)
Z tekstu T. Hovinga wynika, że odkrywcami grobu Tutenchamona byli:
A. Egipcjanie,
B. Francuzi,
C. Anglicy,
D. Amerykanie.

Zadanie 7. (0 – 1)
Odnalezienie grobu Tutenchamona przyczyniło się do:
A. poszerzenia wiedzy o kulturze Egiptu,
B. potêpienia archeologów przez opinię społeczną,
C. zakazu badań archeologicznych w Egipcie,
D. powstania nowej gałęzi wiedzy.

Zadanie 8. (0 – 1)
Który z cytatów wyraża emocję?
A. Wsunąłem œświecę i zajrzałem do œśrodka,
B. z początku nic nie mogłem zobaczyć,
C. zamarłem oniemiały z zachwytu,
D. płomień śœwiecy migotał.

Zadanie 9. (0 – 1)
Dla naukowców groby starożytnych Egipcjan mają  przede wszystkim wartoœść:
A. historyczną,
B. polityczną,
C. religijną,
D. ekonomiczną.

Tekst II

Heinrich Schliemann otworzył Iliadę i przeczytał  raz jeszcze wiersze o straszliwej walce Achillesa z Hektorem. O tym, jak Hektor uciekał przed œśmiałym biegaczem i jak obydwaj miasto potrójnym okrążyli skokiem. Przebył opisaną w Iliadzie drogę  i znalazł zbocze tak strome, że musiał  zeń  złazić na czworakach. To utwierdziło go w przekonaniu, że Homer, którego opisy terenu traktował tak, jakby chodziło o najœściśœlejszą  topografię wojskową, nie mógł pomyœśleć o tym, żeby jego bohaterowie zbiegali z tego zbocza potrójnym skokiem.
Z zegarkiem w jednym i Homerem w drugim ręku odmierzył drogę między pagórkiem, który kryć miał  w sobie Troję, a przylądkiem, gdzie stać miały okręty Achajów. ŒŚledził przebieg pierwszego dnia bitwy trojańskiej, tak jak opiewa ją  Iliada od drugiej do siódmej pieœśni, i obliczył, że gdyby Troja leżała tu, w Bunarbaszi, Achajowie musieliby w ciągu dziewięciu godzin walk przebiec nie mniej niż 84 kilometry! Prawdziwe śœlady znajdowały się gdzie indziej. Schliemann odnalazł Troję blisko wioski Hissarlik, gdzie wzgórze opadało łagodnym i szerokim stokiem, więc Hektor i Achilles, obiegając trzykrotnie miasto, musieli przebyć tylko 15 kilometrów. Odkrycie to było triumfem archeologa, ale i zarazem triumfem Homera, bo zostało udowodnione, że faktycznie niegdyś œ istniało to, co przypisywano wyłącznie wyobraŸźni poety.
                                                                                                                                                      C. W. Ceram, Bogowie, groby i uczeni, Warszawa 1967.

Zadanie 10. (0 – 1)
Schliemann szukał w Iliadzie informacji o:
A. bohaterach wojny,
B. położeniu Troi,
C. flocie Greków,
D. przebiegu wojny.

Zadanie 11. (0 – 1)
Przywołując postacie Hektora i Achillesa, Schliemann analizował:
A. psychikę bohaterów,
B. taktykę walki,
C. czas pojedynku,
D. przebytą odległoœść.

Zadanie 12. (0 – 1)
W odnalezieniu Troi pomogło Schliemannowi:
A. zapoznanie się  z historią  Grecji,
B. ustalenie miejsca postoju greckich okrętów,
C. wykonanie dokładnych pomiarów terenu,
D. wykorzystanie mapy terenu opisanego w Iliadzie.

Zadanie 13. (0 – 1)
Odkrycie Troi było triumfem Homera, ponieważ potwierdziło:
A. barwnoœść jego wyobraźŸni,
B. prawdziwoœść jego opisu Troi,
C. istnienie Achillesa i Hektora,
D. przebieg wojny trojańskiej.

Zadanie 14. (0 – 1)
Potêga starożytnej Grecji opierała się na:
A. rolnictwie i hodowli,
B. dyplomacji,
C. kolonizacji i handlu,
D. sztuce.

Zadanie 15. (0 – 1)
Wyrazem o innej budowie słowotwórczej niż trzy pozostałe jest:
A. grafolog,
B. archeolog,
C. kulturoznawca,
D. historyk.

Tekst III
Gdy od dawna drzemiący wulkan Wezuwiusz wybuchł 24 sierpnia 79 r. n.e., mieszkañcy rzymskich miast Pompejów i Herkulanum zostali zupełnie zaskoczeni. Gorący popiół godzinami padał na Pompeje, aż zakrył  je całkowicie na kilka metrów.
Z czasem o Pompejach zapomniano. W V wieku n.e. upadł  Rzym, ale legenda o zaginionym mieœście przetrwała ponad tysiąc lat. W 1860 roku profesor archeologii Giuseppe Fiorelli zajął się wykopaliskami w Pompejach. Po odsłonięciu ulic przystąpił  do sporządzenia planu miasta.
W jego zachodniej części znajdowały się: forum otoczone œświątyniami i budynkami użytecznośœci publicznej (były to m. in. łaźŸnie) oraz teatr i na wschodnim krańcu – amfiteatr.
Pozostałą część miasta wypełniały budynki prywatne. Poza murami przy wybrukowanych drogach znajdowały się  cmentarze. Pompeje otaczał trzykilometrowej długoœści mur z ośœmioma bramami. Od północy i wschodu w murze zbudowano wieże obserwacyjne.
Miasto leżało zaledwie pięćset metrów od morza. Po wprowadzeniu w cesarstwie tak zwanego pax Romana (pokoju rzymskiego) częściowo rozebrano mury obronne, a na ich miejscu powstały usytuowane na tarasach eleganckie wille z pięknym widokiem na morze.
Fiorelli jest znany przede wszystkim jako twórca odlewów gipsowych postaci zasypanych w Pompejach. W popiołach przetrwały bowiem odciski ciał, toteż do zachowanych wgłębień wlewał on pod ciœśnieniem płynny gips. W ten sposób odtwarzał
również  przedmioty i korzenie drzew. Przyczynił  się do poznania warunków życia w antycznym mieœście rzymskim.
Peter Connolly, W Pompejach, Wrocław 1992.

Zadanie 16. (0 – 1)
Odkrycie Pompejów pozwoliło lepiej poznać:
A. życie w rzymskim mieœście,
B. Ÿźródło potęgi cesarstwa,
C. przyczynę klęski Rzymu,
D. legendy o zaginionym mieœście.

Zadanie 17. (0 – 1)
Z tekstu wynika, że Rzymianie:
A. lekceważyli higienę osobistą,
B. chowali zmarłych w obrębie miasta,
C. nie interesowali się sztuką,
D. budowali brukowane drogi.

Zadanie 18. (0 – 1)
Sławę przyniosło G. Fiorellemu:
A. podanie przyczyny zagłady Pompejów,
B. opisanie swoich odkryć,
C. odnalezienie dawnej kultury,
D. stworzenie odlewów ciał  i rzeczy.

Zadanie 19. (0 – 1)
Tekst III zawiera:
A. streszczenie,
B. opis,
C. wywiad,
D. dialog.

Zadanie 20. (0 – 1)
W starożytnych miastach forum było miejscem:
A. występów teatralnych,
B. zgromadzeń,
C. walk gladiatorów,
D. modlitw.

Zadanie 21. (0 – 1)
Siedzące postacie są podobne do posągów. Wyjaœśnij, co œświadczy o tym podobieństwie.
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
Zadanie 22. (0 – 1)
Dlaczego archeolodzy nie mają twarzy, a miniatury zabytków przysłaniają  ich ciała?
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….

Zadanie 23. (0 – 1)
Na trzech fotografiach przedstawiono przykłady dzieł nawiązujących do sztuki egipskiej, greckiej i rzymskiej. Jaką  funkcję pełniły w starożytnośœci obiekty architektoniczne, które zainspirowały twórców tych dzieł?

Tekst IV
Stanisław Grochowiak   Archeologia
(…)
Widziałem we œśnie ląd archeologów,
Gdy obracając wiatrakami łopat,
Z popiołów kręcąc konopiaste bicze,
Grób otwierali jak królewski poród.

Wreszcie u głównej katakumby progu
Stanęli ufni, a gdy kurz już opadł,
Starczyć musiały za całe zdobycze
Koœści œświecące w pustelni otworu.

Nie po to przyszli. Ale po człowieka
Przydatki próżne1, którymi obrasta
Odmiennoœść nasza na łąkach cmentarzy,
Czy dziełem będzie, czy skargi œświadectwem. (…)
Stanisław Grochowiak, Nie było lata II, Warszawa 1994.
1 próżne przydatki – przedmioty wkładane do grobowców
Zadanie 24. (0 – 1)
Wypisz cytat, w którym został  przedstawiony właœściwy cel poszukiwań archeologów.
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
Zadanie 25. (0 – 1)
W opisie pracy archeologów poeta wykorzystał przenoœśnie. Wypisz z tekstu jedną  z nich.
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
Zadanie 26. (0 – 1)
Na podstawie jednego z tekstów zamieszczonych w arkuszu wyjaœśnij zwięźle, dlaczego archeolodzy uważają ,, „próżne przydatki”  '' za najważniejsze.
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….

Zadanie 27. (0 – 2)
Napisz tekst, który zostałby zamieszczony w encyklopedii jako objaœśnienie hasła „archeologia”.
archeologia – …………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
…………………………………………………………………………………………………………………………………….
Zadanie 28. (0 – 5)
Napisz notatkę do kroniki szkolnej zawierającą  informacje o przebiegu wycieczki do muzeum sztuki starożytnej. Uwzględnij także swoje wrażenia z pobytu w tym muzeum.

………………………………………………………………………………………………………………………………………..

………………………………………………………………………………………………………………………………………..

………………………………………………………………………………………………………………………………………..

………………………………………………………………………………………………………………………………………..

Zadanie 29. (0 – 17)
Warto poznawać  dorobek naszych przodków. Napisz rozprawkę, w której ustosunkujesz się do tej opinii. Odwołaj się do trzech przykładów osiągnięć cywilizacyjnych (jednego z arkusza i dwóch własnych). Pamiętaj, że twoja praca zostanie sprawdzona, jeœli będzie zgodna z tematem i zajmie co najmniej połowę  wyznaczonego miejsca.

………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………….

…………………………………………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………………………………………..

…………………………………………………………………………………………………………………………………………..

Optimization WordPress Plugins & Solutions by W3 EDGE