Chłopi streszczenie krótkie

          Akcja powieści rozgrywa się w ciągu 10 miesięcy, rozpoczyna się wczesną jesienią podczas wykopków (symbolicznie otwiera opowieść odejście żebraczki Agaty „we świat"), kończy zaś po żniwach (zamyka historię serdeczne pożegnanie wędrownego dziada, który przystanął we wsi, by odpocząć w drodze na Podlasie). Lipecki bogacz, wdowiec, ojciec dorosłych już dzieci, Maciej Boryna, żeni się wbrew woli rodziny z młodą i posażną Jagną, która jest obiektem westchnień całej wsi, a obdarzona bujnym temperamentem erotycznym, nie skąpi (jak głosi plotka) swoich łask chętnym młodzieńcom. Małżeństwo Boryny staje się przyczyną jego poważnego konfliktu z synem, Antkiem, który zamiast przejąć gospodarstwo ojca, musi opuścić Napięcie pomiędzy Maciejem a Antkiem narasta, bowiem Jagna zostaje kochanką młodego Boryny (podobali się sobie nawzajem od dawna), co nie uchodzi uwadze jej męża i przekształca rodzinną sielankę w prawdziwe piekło (zamykanie strojów w skrzyni, awantury, bicie).

           Tymczasem wczesną wiosną wieś mobilizuje się do obrony przed wycięciem lasu, na którym posiada popańszczyźniane serwituty. Dochodzi do bijatyki z zaangażowanymi przez dwór do wyrębu drzew mieszkańcami sąsiednich wiosek, podczas której Antek staje w obronie ojca, zabija borowego i wraz z młodymi gospodarzami z Lipiec trafia do więzienia.Maciej Boryna, sparaliżowany wskutek odniesionych w walce o las ran długo choruje nie odzyskując przytomności, a późną wiosną, zbudzony odwiecznym instynktem uprawiania ziemi, wychodzi w pole i umiera w ułudzie rzucania ziarna na siew. Latem uwolnieni mężczyźni wracają do wsi. Wychodzi na jaw związek Jagny z wójtem, a także nie umyka powszechnej uwadze sympatia, jaką dziewczyna darzy syna organisty, kleryka Jasia. Oburzona romansami młodej kobiety gromada decyduje się na samosąd. Jagna zostaje wywieziona ze wsi na wozie naładowanym „świńskim nawozem po wręby desek" i zaprzężonym w czarne krowy.