Streszczenie Boskiej komedii

    Głównym bohaterem utworu – pielgrzymem – jest sam Dante, odbywający fantastyczną podróż po zaświatach; wyobrażonych zgodnie z ówczesnymi koncepcjami religijnymi; wizje zejścia żywych do krainy umarłych to motyw występujący już w starożytności (Odys, Orfeusz, Eneasz, Herkules); w średniowieczu ukazywano wędrówki żyjących do piekła,

    • obraz wędrówki narratora-autora przez zaświaty, w poszukiwa­niu mądrości w celu osiągnięcia szczęścia w życiu doczesnym i pozagrobowym stanowi treść dzieła; Dante symbolizuje czło­wieka, który zszedł z drogi cnoty i nie potrafi sam na nią wrócić, dlatego przychodzi mu z pomocą Wergiliusz,Wergiliusz
      • (staro­żytny poeta rzymski), w raju –

      Beatrycze,

      • zmarła ukochana poety z okresu młodzieńczych lat, z którą nawet nigdy nie rozmawiał (spotkał ją zaledwie dwa razy w życiu: gdy oboje mieli po dzie­więć lat i później – po osiemnaście, a mimo to przedstawił ją w

      Boskiej komedii

      • i wielu swych wierszach jako postać idealną i nieskazitelną), zaświaty zaludniają liczne postacie historyczne i literackie; spot­kani po drodze zmarli uczeni, filozofowie, politycy i artyści udzie­lają poecie rad,

      Dante wyobrażał sobie, że piekło jest ukryte głęboko pod ziemią, ma kształt olbrzymiego, zwężającego się w głąb ziemi leja, które­go wylot znajduje się w jej wnętrzu, i jest podobne do Hadesu (przewoźnikiem jest Charon); czyściec to stroma góra w kształcie piramidy, wynurzająca się z morza, a raj rozmieszczony jest na planetach tworzących dziewięć nieb (zgodnie z systemem kosmicz­nym Ptolemeusza, greckiego astronoma, matematyka i geografa, około 100-168 roku n.e., twórcy geocentrycznego systemu budo­wy świata; jest to układ ciał niebieskich, krążących wokół nieru­chomej Ziemi będącej centrum wszechświata), poeta-narrator w połowie swego życia (licząc 35 lat), zagubiony wśród grzeszników (w głębi ciemnego znalazłem się lasu), nie potrafi sam wrócić na właściwą drogę; wówczas starożytny poeta Wergiliusz, widząc jego zagubienie, postanawia mu dopomóc, proponuje mu podróż po zaświatach, deklarując, że zostanie jego przewodnikiem po piekle i czyśćcu – do raju miał wstęp wzbro­niony, gdyż żył przed narodzeniem Chrystusa, nie znał prawdzi­wej wiary i nie został ochrzczony; przebywa w pierwszym kręgu piekła, w zamku filozofów, wraz z innymi szlachetnymi poganami. Dante, zachęcony do podróży przez swego poetyckiego mistrza, Wergiliusza, chętnie wyrusza z nim w zaświaty, wchodzą obaj do piekła przez bramę, na której widnieje napis: Ty, który wchodzisz, żegnaj się z nadzieją…

    • .
    • w przedsionku piekła Dante i Wergiliusz widzą dusze ludzi, któ­rzy zawsze byli obojętni, nie angażowali się w ziemskie sprawy, w piekle potępieńcy, najwięksi grzesznicy, rozmieszczeni są w dzie­więciu coraz to węższych kręgach pilnowanych przez diabły i mitolo­giczne potwory; cierpią okropne męki, odpowiednio do wielkości popełnionych za życia grzechów:
    • w pierwszym kręgu pokutują dusze dzieci zmarłych bez chrztu i szlachetnych pogan, którzy żyjąc przed narodzeniem Chrystusa nie znali prawdziwej wiary i nie zostali ochrzczeni, tak ich jak Wergiliusz., Homer, Sokrates, Platon i inni,
    • w drugim — cierpią dusze ludzi zmysłowych, jak Kleopatra Parys, Tristan, Helena i inni,
    •  w trzecim – dusze tych, którzy grzeszyli obżarstwem,
    • w czwartym – dusze ludzi skąpych, chciwych i rozrzutnych,
    • w piątym – dusze ludzi pysznych, zazdrosnych i pesymistów; tu znajduje się stolica piekieł – gród Szatana, otoczony fosą, którą stanowi rzeka Styks; strzegą go furie (erynie) i Meduza,
    • w szóstym – heretycy, którzy smażą się w zamkniętych ognis­tych grobach, a poniżej przepływa rzeka wrzącej krwi strzeżona przez centaury,
    •  w siódmym – mordercy, samobójcy i bluźniercy (przeciw Bogu); mordercy są zanurzeni w rzece wrzącej krwi, a samobójcy, za­mienieni w drzewa służące za pokarm zwierzętom, są rozszar­pywani przez rozwścieczone wilki; lasu samobójców strzegą harpie,
    • w ósmym – rozpustnicy, wróżbici, oszuści i złodzieje, gryzieni przez węże; w rezultacie tych ukąszeń rozsypują się jako proch po ziemi, a za chwilę powstają w dawnym kształcie i znów cier­pią katusze,
    •   w dziewiątym – dusze zdrajców; Lucyfer zamknięty w bryle lodu, a w jego trzech paszczach zdrajcy: Judasz, Brutus i Kasjusz, w czasie wędrówki przez piekło Dante jest świadkiem strasznych cierpień, na które potępieńcy zostali skazani, w piekle stale słychać jęki, krzyki, lament, płacz, przerażające wycie oraz gwar w różnych językach; od nazwiska poety został utworzony związek wyrazowy dantejskie sceny, do dziś używany na określenie okrutnych wydarzeń, budzących grozę i przeraże­nie; w piekle Dante nabiera świadomości złego i dobrego, następnie Dante i Wergiliusz udają się do czyśćca, gdzie grzeszni­cy przebywają na tarasach opasujących górę, na której szczycie znajduje się raj, czyściec to miejsce cierpienia, ale i nadziei; przebywają tu dusze grzeszników mniejszego kalibru, które również cierpią, ale mają nadzieję zbawienia; w czyśćcu panuje atmosfera spokoju i wy­trwałego oczekiwania; dusze oczyszczają się stopniowo z grze­chów i przechodzą coraz wyżej z piętra na piętro,
    • w czyśćcu Dante wyzbywa się złych skłonności właściwych grze­sznikom; końcowym etapem wędrówki dusz jest raj, składający się z dziewięciu sfer niebieskich prowadzących do siedziby Boga, gdzie łączą się z Nim,
    • na szczycie czyśćcowej góry Wergiliusz rozstaje się z Dantem i odtąd przewodnikiem poety jest Beatrycze, która oprowadza go po raju i udziela mu wielu rad; oboje przenoszą się z planety na planetę,
    • w raju panuje nastrój wiecznej szczęśliwości, wszystkich zba­wionych cechuje miłość do Boga i ona jest źródłem ich upojenia. Dante osiąga w raju szczyt szczęśliwości i staje w Empireum (mieszkaniu Stwórcy, aniołów i świętych) przed obliczem Boga,
    • wędrówka Dantego trwała cały tydzień, począwszy od 7 kwiet­nia (Wielki Piątek) 1300 roku,