Bogurodzica

    Bogurodzica jest pieśnią. Najstarszy rękopis jej tekstu zawiera też nuty. Wiadomo powszechnie, że śpiewano tę pieśń pod Grunwaldem  i dlatego określa się ją niekiedy mianem pierwszego polskiego hymnu narodowego. Wykonywano ją przed wielkimi bitwami i podczas uroczystości koronacji. Już Jan Długosz (1415-1480), najwybitniejszy dziejopis polskiego średniowiecza, autor słynnych Roczników Królestwa Polskiego, nazwał ją pieśnią ojczystą (łac. carmen patrium).

    O czym właściwie jest Bogurodzi­ca? Niestety, niełatwo to rozstrzy­gnąć. Bogurodzica to dzieło bardzo skomplikowane i wieloznaczne. Przy jego lekturze należy najpierw przebić się przez archaiczny język, pełen wyrazów i konstrukcji niezro­zumiałych już dla XV-wiecznych ko­pistów, a pochodzących np. z języ­ka prasłowiańskiego. Przechodząc do porządku dziennego nad bezu­stannymi sporami uczonych, moż­na „przetłumaczyć" ten tekst na współczesną polszczyznę :


    Bogurodzica
    Tekst średniowieczny

    Bogurodzica dziewica,
    Bogiem sławiena Maryja,
    U twego Syna Gospodzina
    matko zwolena, Maryja!
    Zyszczy nam, spuści nam.
    Kyrieleison
    Twego dzieła Krzciciela,
    Bożycze,
    Usłysz glosy, napełń myśli
    człowiecze.
    Słysz modlitwę, jąż nosimy,
    A dać raczy, jegoż prosimy,
    A na świecie zbożny pobyt
    Po żywocie rajski przebyt.
    Kyrieleison.

    Tekst współczesny

    Matko Boga, dziewico,
    Przez Boga uwielbiona Maryjo,
    Twego Syna i Pana,
    Matko wybrana, Maryjo,
    Pozyskaj nam, ześlij nam,
    Kyrie eleison.
    (po grecku: Panie, zmiłuj się.)
    Ze względu na Twego Chrzciciela
    Wysłuchaj głosów, spełnij
    Pragnienia ludzkie.

    Słuchaj modlitwy, którą wznosimy
    I racz nam dać, o co prosimy:
    Na świecie pobożny pobyt,
    Po życiu (na ziemi) życie wieczne
    w raju.
    Kyrie eleison.